Archive for Lipiec, 2013


ZADANIA POZALEKCYJNE

Lipiec 28th, 2013

Aby osiągnąć wyższe stopnie opanowania pojęć, jak zaleca to Klausmeier (1980), uczeń powinien:umieć zdefiniować pojęcie i znać cechy istotne pojęcia,umieć rozpoznawać przykłady i nieprzykłady,uwzględniając cechy istotne, oceniać przykłady i nieprzykłady.Jeśli więc uczeń opanował pojęcie „wyspa”, to kiedy podamy mu przy­kłady wysp, zatok, jezior i półwyspów, potrafi:nazwać pojęcie i wskazać przykłady wysp,nazwać cechy istotne wysp i odróżnić je od nieistotnych,wskazać, pod jakim względem wyspy różnią się od zatok, jezior i półwyspów; uwzględniając cechy istotne wyspy, powie, że półwysep nie jest otoczony wodą ze wszystkich stron. Klausmeier (1980, s. 127—130) podaje przykład testowych zadań wyboru sprawdzających zrozumienie pojęcia.

OPANOWANIE POJĘĆ

Lipiec 23rd, 2013

Sprawdzając opanowanie pojęcia, należy wymagać od uczniów czegoś więcej niż tylko podania słownej definicji. Uczeń powinien wykazać się znajomością cech istotnych i powiązań między cechami istotnymi. Na przy­kład pojęcie „chodnik” można zdefiniować jako „część ulicy obok jezdni przeznaczoną do chodzenia”. Dowodem opanowania pojęcia byłoby: „wska­zanie chodnika na rysunku; wskazanie jezdni na rysunku; zademonstrowanie obok, ze wskazaniem właściwej relacji przestrzennej jezdni i chodnika” (Gagne, Briggs 1979, s. 66).Sporządzając sprawdzian opanowania pojęć, nauczyciel powinien uwzglę­dniać wiele rozmaitych zasad. Choćby tę, że wśród zadań powinny być takie, które sprawdzają zdolność ucznia do generalizacji wiedzy, to jest do rozpoznawania nie znanych wcześniej przykładów pojęcia.

INNE ZADANIA

Lipiec 20th, 2013

Inne zadania po­winny sprawdzać umiejętność odróżniania przykładów od nieprzykładów. Wykorzystywać można rozmaite rodzaje zadań: prawda/fałsz, wyboru, przy­porządkowania, krótkich odpowiedzi, luk, krótkich rozprawek.Sprawdziany można wykorzystać dla celów diagnostycznych. Analiza błę­dów popełnionych przez uczniów może wykazać, czy uczeń poprawnie opa­nował pojęcie, czy nie nadaje mu zbyt szerokiego zakresu, czy włącza doń zbliżone nieprzykłady albo przeciwnie — czy nie sądzi, że niektóre nieprzy­kłady są przykładami pojęcia. Jeśli któryś z tych trzech przypadków rzeczy­wiście zachodzi, uczniowie wymagają dodatkowej nauki.

PROPONOWANE ROZWIĄZANIA

Lipiec 17th, 2013

Merrill i Tennyson (1977, s. 82) proponują: „1. Jeśli błąd ucznia polega na nadaniu pojęciu zbyt szerokiego zakresu, trzeba tak dodatkowo zestawić pary przykładów i nieprzykładów, żeby unaocznić brak cech istotnych.Jeśli błąd ucznia polega na nadaniu pojęciu zbyt wąskiego zakresu, trzeba dodatkowo podać trudne przykłady, żeby unaocznić występowanie cech istotnych.Jeśli uczeń błędnie rozumie pojęcie, trzeba dodatkowo zestawić pary przykładów i nieprzykładów różniące się cechami nieistotnymi powodu­jącymi błąd. Wyizolowanie cechy zwróci uwagę ucznia na to, że jest to cecha nieistotna”.Pojęcia stanowią podstawową jednostkę organizującą myślenie i porozu­miewanie się ludzi. Cechy istotne pojęcia pozwalają zdefiniować je i odróż­niać od innych pojęć. Wyróżniamy pojęcia koniunkcyjne, dysjunkcyjne i sto­sunkowe. Uczniowie najczęściej pojmują pojęcia ogólne dzięki podanym przykładom i nieprzykładom.

WSZYSTKO CZEGO SIĘ UCZYMY

Lipiec 10th, 2013

Niemal wszystko, czego uczymy w szkole, ma na celu nauczenie uczniów pojęć i myślenia logicznego. Pojęcia stają się podstawą rozumienia treści przedmiotów nauczania. Uczenie się pojęć polega głównie na włączaniu obiektów do klas lub kategorii.Zgromadzono rozległą wiedzę naukową o uczeniu się i nauczaniu pojęć. Badania pokazują, jak wiek i poziom rozwoju umysłowego wpływają na gotowość uczenia się pojęć. Z badań wiadomo także, w jaki sposób przed­stawiać przykłady i nieprzykłady, aby optymalizować uczenie się, oraz w jaki sposób nauczyciele mogą korzystać z wizualizacji, wyobrażeń mentalnych uporządkowania graficznego w celu ułatwienia nauki pojęć. Model nauczania pojęć głównie służy przyswajaniu przez uczniów wiedzy konceptualnej zawartej w przedmiotach nauczania i stworzeniu podstaw dla myślenia wysoko zorganizowanego.

LEKCJA WEDŁUG MODELU

Lipiec 5th, 2013

Lekcja według modelu nauczania pojęć składa się z czterech faz: przed­stawienia celów i wywołania nastawienia; jpodania przykładów i nieprzy- kładow; sprawdzenia przyswojenia pojęcia; wywołania myślenia metapozna- wczego uczniów. Z rozmaitych metod nauczania pojęć najbardziej rozpowszechnione są dwie: nauczania bezpośredniego i przyswajania pojęć. W nauczaniu bezpo­średnim nauczyciel na początku lekcji nazywa i definiuje pojęcie, następnie podaje trafne przykłady. Stosując metodę przyswajania pojęć, przedstawia przykłady i nieprzykłady danego pojęcia, ale nie podaje nazwy ani definicji.